Βυζάντιο και Δυτική Αναγέννηση
Η Αναγέννηση ξεκίνησε από τις πόλεις της Βόρειας Ιταλίας, κατά το δεύτερο μισό του 14ου αιώνα. Κατά μία άποψη, οι γνώσεις και η κλασική παιδεία των Ελλήνων λογίων του Βυζαντίου υπήρξαν καθοριστικές, τόσο για την εμφάνιση, όσο και για την εξέλιξή της. Μάλιστα, ο Γάλλος ιστορικός Ph. de Commines (1447-1511), υποστήριξε ότι χωρίς την κατάλυση του Βυζαντίου, η Αναγέννηση δεν θα μπορούσε να συντελεστεί. Αντίθετα, υπάρχουν άλλοι που αμφισβητούν την προσφορά των βυζαντινών λογίων, όπως ο Ελβετός ιστορικός C. J. Burckhardt (1818-1897), που αναζητά τα αίτια της Αναγέννησης στην αναβίωση των ιταλικών πόλεων-κρατών και στη στροφή προς νέα πολιτισμικά πρότυπα, αποδίδοντας δευτερεύοντα ρόλο στη μελέτη της αρχαιότητας.
